+48 698 225 168 zapisy@natursport.pl

Dzieje i Legendy

Miejscowość Człopa prawdopodobnie posiada prawa miejskie od 1245 roku. Prawdopodobnie, gdyż nie zachował się akt lokacyjny miasta. Więc skąd wiemy, iż rok ten należy uznać za datę powstania miasta? W kilku dokumentach z tego czasu istnieje wzmianka o Człopie. Najbardziej znaczącymi informacjami są te o zamku w Człopie, co pozwala sądzić, że jeśli zamek to i miasto z pełnymi prawami. W innym miejscu opisany jest pobór do wojska i Człopa wystawić wg niego miała taką samą liczbę wojów jak miejscowości posiadające potwierdzone w tamtych czasach dokumentami prawa miejskie. Patrząc na fakt, iż 1 km w dół biegu rzeki Cieszynki znajdują się pozostałości Słowiańskiego Grodziska wczesnośredniowiecznego (VII-IX wiek n.e.) datowanego przez archeologów niemieckich na początku lat 30-tych XX wieku, możemy skłaniać się do tezy, iż data nadania praw miejskich w 1245 roku może być autentyczna. Piśmiennictwo niemieckie do końca 1945 roku wspomina tę datę, jako czas nadania miastu glejtu na Prawie Brandenburskim.

Nie wchodząc jednak zbytnio w udowadnianie rzeczy trudnych do zweryfikowania, powiedzmy co jest potwierdzone. Obecnie już na dwóch wyspach jeziornych w najbliższej okolicy, odnaleziono ślady osadnictwa znacznie wcześniejsze niż samo grodzisko nad Cieszynką. Zarówno „Wyspa Świętych Ptaków” na jeziorze Załom oraz wyspie na J. Szczuczarz, jako znaczące stanowiska archeologiczne, mówią nam o początkach zorganizowanego osadnictwa w regionie.

Miasto rozwijało się na pograniczu Królestwa Polskiego oraz Państwa Pomorzan, później Ziem Brandenburgii przechodząc z rąk do rąk, mniej lub bardziej burzliwie. W wyniku wojen między sąsiadami czy też oddawane za długi sąsiadującej brandenburskiej rodzinie szlacheckiej, Człopa była raz Polska a raz Niemiecka, aż po nowożytne dzieje powojenne połowy XX wieku. Wiemy, że Człopa płonie doszczętnie dwukrotnie- w XII i XVI wieku a pierwszy pożar pochłania także i drewniany zamek, który nie został już odbudowany.

Stary herb Człopy

Niemieckie pisemne podania o historii miasta wspominają natomiast ciekawe wydarzenie, które miało miejsce za czasów panowania tutaj rodziny Czarnkowskich z Czarnkowa. Otóż w wyniku długich i wyniszczających pogranicze walk z sąsiadami z Brandenburgii, którzy opłacili turecką armię zaciężną do walki z Czarkowskimi, wojowie z Człopy wsławili się swoją dzielnością. Mająca złą sławę horda tureckich najemników łupiła, paliła i plądrowała nasze ziemie. Po kilku latach, wydawać by się mogło, bezsilności rodziny z Czarnkowa miasto Człopa wystawiło większą niż się ówcześnie należało liczbę zbrojnych. Ci dzielni Człopianie po raz pierwszy od początku konfliktu, przełamali szalę zwycięstwa na stronę Polską, zdobywając dodatkowo w potyczce chorągiew turecką. Na proporcu znajdował się półksiężyc z trzema gwiazdami. Ówczesny Starosta nagradzając waleczność jegomości, nadał herb miastu, w którym do dziś widnieje półksiężyc, trzy gwiazdy (ze zdobytej chorągwi) a to wszystko zwieńczone koroną – atrybutem Królestwa Polskiego. By podkreślić waleczność Człopian, po obu stronach dodano ryt jednostrzałowego pistoletu skałkowego. Do dziś owe pistolety nie przetrwały lecz reszta elementów zdobi herb naszego miasta.

Za czasów niemieckich w mieście rozwijał się handel i produkcja. Znany nawet w pd Niemczech coroczny targ konny wabił wielu kupców, chcących zakupić wierzchowca lub konia pociągowego z Człopy. Wg niemieckich podań, panował tutaj szczególny mikroklimat a duże deniwelacje terenu sprawiały, że zwierzęta były silne i wydolne. W mieście od XVI wieku do 1926 roku funkcjonował browar (Bergschloss Brauerei Schloppe) a do końca wojny funkcjonowały trzy rozlewnie wody mineralnej (między innymi: Dumke Mineralwasser Fabrik oraz O. von Cannenberg). Po za tym istniała wytwórnia białej cegły, fabryka mebli tapicerowanych, wytwórnia serów, duży tartak i kilka mniejszych. W połowie XIX wieku te zakłady produkcyjne finansują i otwierają linię kolejową Krzyż-Człopa a na początku XX wieku dalszą z Człopy do Wałcza. W dwudziestoleciu międzywojennym w mieście funkcjonują szkoły: katolicka, żydowska i protestancka. Na starym rynku widnieją XVI wieczny drewniany kościółek Katolicki, murowany kościół Protestancki oraz synagoga Żydowska, zaś w 1934 roku w nowej części miasta oddano murowany kościół Katolicki. W mieście była poczta, Sąd Grodzki, Urząd Miejski, od 1933 roku Szkoła im. Adolfa Hitlera, siedziba Nadleśnictwa, Siedziba Bractwa Kurkowego, trzy hotele i restauracje, trzy piekarnie, plaża miejska i wiele mniejszych zakładów. Należy nadmienić, iż w granicach administracyjnych znajdowały się dwa lotniska, gdzie piloci Luftwaffe szkolili przyszłych pilotów, ucząc ich startu i lądowania na szybowcach. Miasto liczyło wówczas 2,5 tys. mieszkańców, czyli mniej więcej tyle samo na papierze co dzisiaj.

W lutym 1945 roku Wojska Radziecko-Polskie przełamując linię obrony na Wale Pomorskim pomiędzy Mirosławcem a Wałczem prą naprzód przez Tuczno i Człopę, zdobywając je bez walki, za to paląc je kolejno w 70 i 80%. Po wspaniałych budynkach kamienic starego miasta w obu przypadkach świadczą dziś wyłącznie stare karty pocztowe i zbiory fotografii.

Dziś miasto utrzymuje się z przemysłu drzewnego, małej przedsiębiorczości (usługi i handel) oraz coraz mocniej z Turystyki.

Więcej informacji o historii, atrakcjach regionu otrzymacie Państwo od naszych pracowników a być może skorzystacie z naszych usług przewodnickich po okolicy i Drawieńskim Parku Narodowym.